O to artykuł pokazujący skuteczność terapii psychodynamicznej (PDT), który ukazuje tytułowe zagadnienie w wygodnej tabelarycznej formie. Przypominam że terapia psychodynamiczna (PDT) to terapia oparta na dowodach empirycznych (Empirically Supported Treatment, EST). Artykuł jest podsumowaniem raportu, który był przeglądem metaanaliz.
Wszystkie przedstawione poniżej rekomendacje opierają się na konsensusie panelu ekspertów, który stosował zaktualizowany model EST, a ogólna rekomendacja dla PDT w leczeniu analizowanych zaburzeń jest uznana za „Silną” (Strong).
Skuteczność terapii psychodynamicznej (PDT) – Tabelaryczne podsumowanie
| Nazwa zaburzenia | Porównanie | Wynik skuteczności (Efficacy) w objawach krytycznych | Jakość dowodów (GRADE) | Ogólna Rekomendacja EST |
| Zaburzenia depresyjne | PDT vs. Wszystkie Kontrole (np. lista oczekujących) | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, g=–0.58). Efekt jest klinicznie istotny. | Wysoka (High) | Silna (Strong) |
| PDT vs. Aktywne Kontrole (np. leczenie standardowe, TAU) | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, g=–0.51). Efekt jest klinicznie istotny. | Wysoka (High) | ||
| PDT vs. Inne Terapie Aktywne (np. CBT) | Brak istotnych klinicznie różnic (mała wielkość efektu, g=–0.03). Skuteczność jest równoważna. | Umiarkowana (Moderate) | ||
| Dodatkowe wyniki | PDT + leki antydepresyjne było bardziej skuteczne niż same leki (mały/średni efekt). PDT jest skuteczniejsza od kontroli w poprawie funkcjonowania/jakości życia (średni efekt, d=–0.49). | |||
| Zaburzenia lękowe (w tym GAD, PD, SAD, PTSD) | PDT vs. Wszystkie Kontrole (po korekcie) | PDT jest skuteczniejsza (duża wielkość efektu, g=–0.72). Efekt jest klinicznie istotny. | Umiarkowana (Moderate) | Silna (Strong) |
| PDT vs. Aktywne Kontrole | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, g=–0.64). Efekt jest klinicznie istotny. | Niska (Low) (z powodu małej liczby starszych RCT) | ||
| PDT vs. Inne Terapie Aktywne | Brak istotnych klinicznie różnic (mała wielkość efektu, g=0.06). Skuteczność jest równoważna (w tym z CBT). | Umiarkowana (Moderate) | ||
| Zaburzenia osobowości (BPD i Klaster C) | PDT vs. Wszystkie Kontrole | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, g=–0.63). Efekt jest klinicznie istotny. | Umiarkowana (Moderate) | Silna (Strong) |
| PDT vs. Aktywne Kontrole | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, g=–0.65). | Umiarkowana (Moderate) | ||
| PDT vs. Inne Terapie Aktywne | Brak istotnych klinicznie różnic (mała wielkość efektu, g=–0.04). Skuteczność jest równoważna. | Umiarkowana (Moderate) | ||
| Dodatkowe wyniki | PDT jest skuteczniejsze od kontroli w poprawie funkcjonowania (średni efekt, g=–0.72) oraz w redukcji skłonności samobójczych (średni efekt, g=–0.67). | |||
| Zaburzenia objawów somatycznych (Somatoform/Functional Somatic Disorders) | PDT vs. Wszystkie Kontrole (po korekcie) | PDT jest skuteczniejsza (średnia wielkość efektu, SMD=–0.47). Efekt jest klinicznie istotny. | Wysoka (High) | Silna (Strong) |
| PDT vs. Aktywne Kontrole | PDT jest skuteczniejsza (umiarkowana wielkość efektu, SMD=–0.41). | Wysoka (High) | ||
| PDT vs. Inne Terapie Aktywne (w tym CBT) | Przynajmniej tak samo skuteczna (brak istotnych różnic). | Nie oceniono bezpośrednio, ale dowody wskazują na równoważność. | ||
| Dodatkowe wyniki | Efekty PDT są stabilne w obserwacji długoterminowej. Wykazano wstępne dowody na opłacalność (cost-effectiveness). |
Skuteczność terapii psychodynamicznej (PDT) – Kluczowe spostrzeżenia
1. Zaktualizowane kryteria EST: Przegląd ten wykorzystał zaktualizowany model dla Empirycznie Udokumentowanych Terapii (EST), który wymaga oceny skuteczności na podstawie metaanaliz, uwzględniania znaczenia klinicznego i statystycznego, wyników długoterminowych oraz poprawy funkcjonowania psychospołecznego (a nie tylko objawów).
2. Skuteczność PDT vs. Kontrole: We wszystkich analizowanych zaburzeniach (depresyjne, lękowe, osobowości, objawów somatycznych), PDT jest istotnie skuteczniejsza niż warunki kontrolne (lista oczekujących lub aktywne kontrole, takie jak standardowe leczenie). Wielkości efektów są klinicznie istotne (średnie lub duże).
3. Równoważność z Innymi terapiami aktywnymi: W porównaniu z innymi aktywnymi terapiami (np. CBT, jak wskazano w analizie depresji), PDT wykazała równoważną skuteczność – różnice w wielkościach efektów były małe i nieistotne klinicznie we wszystkich czterech grupach zaburzeń.
4. Jakość dowodów:
◦ Wysoką jakość dowodów (High quality evidence) stwierdzono dla PDT w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz zaburzeń objawów somatycznych w porównaniu z kontrolami.
◦ Umiarkowaną jakość dowodów (Moderate quality evidence) stwierdzono dla PDT w leczeniu zaburzeń lękowych i zaburzeń osobowości. To obniżenie oceny było często spowodowane niejasnym lub wysokim ryzykiem błędu (risk of bias) w niektórych wymiarach pierwotnych badań, a nie brakiem efektu.
5. Długoterminowe efekty i funkcjonowanie: Stwierdzono dowody na efekty długoterminowe, poprawę funkcjonowania oraz opłacalność (koszt-efektywność) PDT w badanych zaburzeniach.
6. Mechanizmy zmiany: Badania wskazują, że wgląd (insight) jest istotnym mechanizmem zmiany, często poprzedzającym poprawę objawów w PDT. Inne istotne mechanizmy to praca nad obronami (defense mechanisms) i przetwarzanie emocji. Zmiana w zakresie mechanizmów obronnych korelowała z poprawą depresji i funkcjonowania (korelacje 0.64, 0.60).
Skuteczność terapii psychodynamicznej (PDT) – konkluzja:
Terapia psychodynamiczna (PDT) jest uznawana za psychoterapię opartą na dowodach (evidence-based psychotherapy) dla powszechnych zaburzeń psychicznych u dorosłych i zasługuje na silną rekomendację w leczeniu zaburzeń depresyjnych, lękowych, osobowości oraz objawów somatycznych.. Badacze podkreślają, że żaden pojedynczy model terapeutyczny nie pasuje do wszystkich pacjentów, co uzasadnia oferowanie pacjentom różnych metod leczenia wspieranych badaniami.
Możesz również zerknąć za artykuł podsumowujący skuteczność terapii kognitywno-behawioralnej.
Skuteczność terapii psychodynamicznej (PDT) – Bibliografia:
The status of psychodynamic psychotherapy as an empirically supported treatment for common mental disorders – an umbrella review based on updated criteria, Maj 2023, Falk Leichsenring, Allan Abbass, Nikolas Heim, John R Keefe, Steve Kisely, Patrick Luyten, Sven Rabung, Christiane Steinert
No responses yet